Direct naar menu
start » wereldwijd » taaluniecentrum

De Leeswijzer

Boekverslag De meisjes en de partizanen


door Kader Abdolah

Dit verhaal gaat over een puber, wiens strenge vader het symbool vormt van het gelovige verzet tegen een dictator. De jongen weet een radio te bemachtigen en krijgt daarmee niet alleen toegang tot een andere, in de ogen van zijn vader ‘onreine’ wereld waarin meisjes zingen, maar ook tot de wereld van het verzet van de partizanen in de bergen.

Criterium
      + Deelaspect
makkelijker moeilijker
lay-out/visuele steun
hoofdstukken/ titels/ witregelsaanwezig afwezig
illustraties aanwezig afwezig
interpunctie aanwezig afwezig
lengte
van de tekst korter langer
van tekstdelen korter langer
van zinnen korter langer
taalgebruik
woordenschat frequent/bekend niet-frequent/ onbekend
taalvariatie standaardtaal register/ stijlvariatie
formulering weinig idioom, letterlijk/concreet veel idioom, figuurlijk/abstract
grammatica ongemarkeerd, eenvoudig gemarkeerd, complex
textcomplexiteit
verhaallijnen één twee of meer
betekenislagen één twee of meer
scheiding fantasie/werkelijkheidduidelijk of niet van toepassingonduidelijk
thematiek/onderwerp
aansluiting bij leefwereld/leeservaring van de lezeraansluitendminder/niet aansluitend
niveau van abstractie bij de presentatielaag hoog
vertelperspectief auctoriaal, neutraal, personaal, ik-/jijperspectiefwisselend, monologue interieur
personages
aantal weinig veel
uitwerking karakters stereotype, weinig diepgangcomplexe karakters, meer diepgang
verandering onderlinge verhoudingenweinig, niet ingrijpendveel, ingrijpend
identificatiemogelijkheden veel weinig
plaats
geografisch bekend onbekend
sociaal/ cultureel bekend onbekend
tijd
tijdverloop chronologisch, zonder tijdsprongenniet-chronologisch, met tijdsprongen/flashbacks
open plekken/open einde afwezig aanwezig
historische plaatsing bekend of niet van toepassingonbekend
nadruk bij spanningsopbouw gebeurtenissen gedachten/beschrijvingen
Aantal kolommen24 5
Percentage83% 17%

Lay-out/Visuele steun
Het verhaal heeft een titel, er zijn geen aparte hoofdstukken. Sommige tekstdelen worden van elkaar gescheiden door een witregel, waardoor het niet ‘één lap tekst’ is. Er zijn geen illustraties en geen bijzonderheden wat betreft interpunctie.

Lengte
Het verhaal telt 10 (pocket)bladzijden en ongeveer 2500 woorden. Het bestaat uit kleinere tekstdelen van een halve tot twee bladzijden. De zinnen zijn over het algemeen kort, maar er is ook een aantal langere, samengestelde zinnen van zo’n 25 tot 30 woorden.

Taalgebruik
Het taalgebruik is over het algemeen niet moeilijk. Bijna alle woorden staan in het Basiswoordenboek Nederlands en/of in het Pocketwoordenboek Nederlands als tweede taal. Dit geldt alleen niet voor de woorden ‘mismoedig’, ‘bazaar’, ‘partizanen’, ‘tevoorschijn’, ‘verzinken’ en ‘omwinden’. Het verhaal is geschreven in standaardtaal en er is geen variatie in stijl of register. Over het algemeen is het taalgebruik tamelijk concreet, maar er wordt ook gebruik gemaakt van figuurlijk en overdrachtelijk taalgebruik (bijvoorbeeld: ‘Ze (i.e. de zingende meisjesstemmen op de radio) verjaagden juichend en dansend de dictator’). Ook idioom komt soms voor; bijvoorbeeld: ‘ik wilde niets achter mijn vaders rug om doen’. Er is geen opvallend gebruik van grammaticale constructies.

Tekstcomplexiteit
Er is één verhaallijn, met een enkele betekenislaag, namelijk de ontdekkingen door middel van de radio, maar die betekenis speelt op twee niveaus: de ontdekking van een andere wereld ver van huis en de ontdekking van een andere wereld dichtbij huis. Hoewel er geen sprake is van een fantasiewereld, zijn er dus wel verschillende realiteiten.

Thematiek/Onderwerp
Het thema van puber die nieuwe werelden ontdekt, zowel verder van huis als dichterbij huis, is waarschijnlijk voor veel lezers herkenbaar.
De meer specifieke verhaalsituatie, met de streng religieuze vader, de dictator en de partizanen, is daarentegen zeer cultureel bepaald. Echter, in algemene zin is het onderwerp van onderdrukking en verzet, niet alleen in politiek maar ook in persoonlijk opzicht, weer universeler te begrijpen. De thematiek wordt op een relatief concrete manier gepresenteerd.

Vertelperspectief
Het verhaal wordt verteld door een ik-figuur, namelijk de jongen die ook de hoofdpersoon is. De lezer gaat mee met zijn waarnemingen en gedachten.

Personages
Twee personages spelen een belangrijke rol: de ik-figuur en zijn vader. Hoewel de radio geen echte persoon is, vervult deze wel de belangrijke functie van het medium waarmee de nieuwe werelden ontdekt worden. Verder zijn er diverse bijfiguren, zoals de moeder, een jongen op de markt en de verzetsstrijders. De hoofdpersonages worden niet erg complex beschreven, maar in de loop van het verhaal kom je wel meer over hen te weten; over de jongen door de weergave van zijn gedachten, over de vader door de beschrijvingen die via de zoon worden gegeven. De verandering van de relatie tussen vader en zoon, door de ontdekkingen van de jongen, staat centraal. Door het ik-perspectief wordt identificatie met de hoofdpersoon relatief eenvoudig, maar deze hangt uiteraard verder af van de achtergrond en eigenschappen van de lezer zelf.

Plaats
Aan de hand van kennis van de levensloop van de auteur is het aannemelijk om het verhaal te plaatsen in Iran, in de jaren ‘60/’70, maar het zou in elk land met een dictatoriaal regime in de tweede helft van de twintigste eeuw en daarna kunnen spelen. In sociaal-cultureel opzicht is er verder sprake van een religieuze familiesituatie.

Tijd
Het verhaal wordt chronologisch verteld. Er zijn geen tijdsprongen. Er is een enkel moment waaruit blijkt dat de ik-persoon het verhaal over zijn jeugd veel later vertelt: ‘Nu, na zoveel jaren, hoor ik nog steeds die radio in mijn herinnering.’ Het verhaal speelt in de moderne tijd. Het einde is niet echt open te noemen, hoewel slechts impliciet duidelijk wordt gemaakt dat de hoofdpersoon zijn vaders gestalte herkent en daardoor iets over hem te weten komt wat hij eerder nog niet wist.

Nadruk bij spanningsopbouw
De gedachten van de hoofdpersoon worden weergegeven, maar deze worden telkens gecombineerd met een weergave van de gebeurtenissen, waardoor op beide componenten ongeveer even veel nadruk ligt.

Conclusie
Dit verhaal is goed leesbaar voor volwassen anderstaligen die Nederlands leren en ongeveer halfgevorderd zijn (B2N of 2.3V / 3.2V). Hieraan dragen de factor ‘taalgebruik’ en de literaire kenmerken zoals het perspectief en het tijdsverloop bij; al deze aspecten zijn betrekkelijk eenvoudig. De thematiek heeft waarschijnlijk voldoende universele kenmerken om voor veel lezers herkenbaar te zijn, en wordt bovendien niet te abstract gepresenteerd. Hoe goed de specifieke sociaal-culturele omgeving aansluit bij de lezer is echter wel zeer afhankelijk van de doelgroep.

Leercriterium
Omdat het verhaal in de verleden tijd is geschreven, kan het bijvoorbeeld gebruikt worden om regelmatige en onregelmatige vormen van de onvoltooid verleden tijd te oefenen. Verder bevat dit verhaal veel voorbeelden van variaties in de woordvolgorde: gewone hoofdzinvolgorde, inversie met een ander zinsdeel op de eerste zinsplaats, topicalisatie, volgorde bijzinnen en vraagzinnen. Inhoudelijk kan het verhaal aanleiding geven voor het bespreken van onderwerpen zoals bijvoorbeeld politieke onderdrukking, volwassen worden, de relatie tussen ouders en kinderen, religie, de nieuwe media en dergelijke. De situatie in het verhaal kan daarbij vergeleken worden met die in Nederland en in het thuisland van de cursisten.

Leercriterium Formeel ja
Inhoudelijk/cultureel ja